COVER STORY

The emancipation of Glaiza de Castro

Glaiza de Castro talks about playing a rebel commander during martial law, switching between television and film, and “Philippine Society and Revolution.”

 

Manila (CNN Philippines Life) — Glaiza de Castro is wide awake. Now that she is, she won't go back to sleep.

In fact, it is the public which has been sleeping on the 30-year-old Kapuso star for years.

A primetime constant, perhaps most famous for playing the fire-wielding Pirena in the hit fantasy soap “Encantadia,” she also holds the role of Bea in GMA's afternoon revenge drama “Contessa.” In a genderbent, modern take on “The Count of Monte Cristo,” Bea makes a comeback after an unjust imprisonment.

De Castro has starred in numerous movies and series since 2001, but now she is taking on one of her most challenging roles yet. In her upcoming film, she plays Cecilia Flores-Oebanda — also known as New People Army (NPA) Commander Liway — in the thick of dictator Ferdinand Marcos' martial law. Caught by the military while she was eight months pregnant, Oebanda spent four years in prison raising her son Dakip.

The real life Kip would grow up to produce both humanitarian and film work — including directing the Cinemalaya entry “Liway.” De Castro stars alongside Kenken Nuyad, who plays Liway’s son Dakip, and Dominic Roco as her husband.

“I wanted someone who could display the range of emotions that the character needed,” the younger Oebanda says. “On the one hand: nurturing, caring mom; loving daughter; but when she needs to fight, she fights. I need both the strength and that vulnerability — and in many ways, that emotional resilience, which I think [Glaiza] has.”

Glaiza de Castro - CNN Philippines Life.jpg Photos by RALPH MENDOZA. Styling by CHICA VILLARTA. Hair and makeup by JHAM SAVELLANO

De Castro was one of his instant picks. She said yes right away — she had not been in Cinemalaya since “I-Libings” in 2011 — although the packed schedule initially made accepting the role difficult.

That included crawling on mountains in Subic; learning and recording Asin's “Himig ng Pag-ibig” in a day (the director wanted raw, unpracticed emotion — and it worked, following positive reception to De Castro's stripped performance in the “Liway” teaser); and a discussion group on Amado Guerrero's book “Philippine Society and Revolution,” widely regarded as a manual for the Philippine left.

But Kip Oebanda, whose previous work includes “Bar Boys” and “Nay,” is not concerned with indoctrinating viewers, even though many Reds — including Communist Party founder Joma Sison — are looking forward to the film.

“Some of the people from the left are asking me, ‘Is this about the struggle? Is it about the [NPA]?’ In parts it is, but that is a context of where this family came from more than it [is] the actual story,” he says. “It's really just, how do you find and keep yourself resilient and hopeful even in a situation when you're in prison with your child?”

“I think people have a more emotional, rather than intellectual or logical, connection to that,” he adds.

However, the film still articulates both factual and emotional truths. Oebanda estimates that “80 percent” of the film is true, down to the prison guard and colonel's names, as well as the names of other rebels in the prison. Also at the forefront of what De Castro has to capture is the struggle of whether to keep her son.

“She's always in a tight balancing act... do we give this kid away?” Oebanda explains. “Is he better off outside this prison? But no, he has to be with his parents... [But] what if we get into trouble?”

But the struggle is ultimately one with hope, a necessary message amid Marcos' controversial burial at Libingan ng mga Bayani and his son Bongbong's bid for the vice presidency.

“What I concluded was I left that era with a sense of hope, not a sense of despair,” Oebanda says of his childhood in prison.

“At the end of the day, it's still worse to be so traumatized and full of fear,” he adds.

The real life Liway has since gone on to found the Visayan Forum Foundation, which has helped thousands of young girls escape human trafficking. The cause that is not too far from De Castro's own as a UN Women Ambassador for safe spaces.

Glaiza de Castro - CNN Philippines Life.jpg Photos by RALPH MENDOZA. Styling by CHICA VILLARTA. Hair and makeup by JHAM SAVELLANO

Since taking on the role, de Castro has tweeted about reading “Philippine Society and Revolution,” and thrown shade at how some companies have large salary deductions for being late, but don’t pay their workers for overtime. Some wondered if she was taking a swipe at a specific network, but she later clarified it was a general observation, as it happened to so many people, “especially proletariats.”

For the most part, de Castro is still your regular celebrity: sporting a sharp blonde haircut and even sharper heels, she juggles tight shoots and records hit songs. But at her core, she is down-to-earth, and simply finding a space for her art between the duties that a primetime soap demands. She does not even pepper her answers with the language of the left — though she giggles when she says the word “anti-imperialist” — although she knows what these words mean, and that cannot be said of other celebrities. Perhaps it is this empathy and humility that accounts for her newfound appeal.

CNN Philippines Life sat down with de Castro to talk about “Liway,” and how she switches modes between film and television. Here are some edited excerpts from that interview.

Ano ‘yung orientation mo pagdating sa T.V. work, versus sa film work? Para bang bread and butter ‘yung T.V., tapos ito ‘yung pangre-energizing at art?

Parang ganun. [Laughs] May passion pa rin naman ... In everything that I do, be it bread and butter — hindi ko naman siya rina-racket lang ... Kahit ano ang ginagawa ko, mapa trabaho o passion project, I make it a point to give something from myself — a part of me.

Siguro dahil lang ang tagal kong umaarte sa T.V., may mga times na naghahanap ka ng break o panghilamos, kumbaga. Hindi ka naman umaalis doon sa industriya na iyon. Nagta-try ka lang mag-expand, mag-explore — ano kaya ang ibang possibilities pagka sinubukan kong magpelikula, o itong project na ito?

Noong nagdecide na... gagawin ko ‘yung pelikula, wala naman akong research. Pero nakatulong nang malaki ‘yung na-meet ko talaga si Liway herself. Nagkaroon kami ng ibang scene work.

Ayon, si Direk Kip naman, very open. Minsan, pag pupuntahan ako, “Pag may tanong ka, sabihan mo lang ako, tanong mo lang sa akin.” Habang tumatagal, mas naiintindihan ko — “Ah okay, ganito pala siya.” Until natapos ‘yung pelikula, naging interested ako doon sa subject.

We even had this discussion about “Philippine Society and Revolution,” na dapat naka-schedule before the film, or during the shoot — kaso hindi na nagtugma-tugma ‘yung schedule. Pero nang natuloy siya eventually, mas lalo akong nagkaroon ng realization na “Okay, ito pala ang pinaglalaban ng mga taong nandoon sa pelikula,” na somehow hindi nalalayo sa kung sino ako.

Hindi naman ako pinanganak na nakahain na lahat para sa akin. Kumbaga, kung ano man ang meron ako ngayon at meron ang pamilya ko, talagang pinagtrabahuhan at pinagpaguran.

“Nalaman ko na ang laki pala talaga ng puwersa ng masa — ‘yung mga working class. I think that I belong there. Kahit na sabihin natin na artista ako, ‘yung pinanggalingan ko, alam ko na ‘yung mga tao na nagtatrabaho ngayon diyan, nandoon ako.”

Lumaki din ako sa lolo ko na meron siyang tendency talaga na i-ayos ‘yung mali. Pagka meron siyang nakikitang hindi tama, magsasalita talaga siya. Gagawa siya ng paraan para maaayos iyon. I think iyon ‘yung isa sa mga factors na namana ko sa kanya. It's just that ngayon ko lang siya na-aapply. Ngayon ko lang siya [nagagawa], kasi for the longest time, sanay ako na okay, nakikita ko ‘yung mali, pero wala akong gagawin about it. Ngayon ko lang na-eembrace ‘yung boses ko.

So may pagka-political awakening ito for you?

Oo, a bit. A bit, kasi medyo iwas talaga [ako] pagka politics ‘yung pinag-uusapan. It's something na ayokong kalkalin. Pero I think it's important na maging aware ka kung ano man ang nangyari dati para hindi maulit. Or kung dumating man sa punto na na-experience mo siya, alam mo kung ano ang gagawin. I think very important iyon, especially sa generation ngayon — especially sa mga kaedad ko na may lakas pa.

Ang dami kong nakakausap na, “Hindi ko alam ano ang gagawin sa buhay ko,” “Hindi ko alam kung ano ang profession na papasukan ko — kung anong course, kung anong trabaho…” I think magkakaroon ng effect iyon kung aware ka sa paligid mo. Ang profession naman talaga is not just about yourself. It's about the people around you.

Para sa akin, iyon ‘yung naging realization ko kasi ‘yung pag-aartista ko naman, hindi ko naman talaga siya pinangarap — pero nakatulong siya nang malaki sa mga tao sa paligid ko. Na-realize ko na hindi lang siya about lifestyle. Hindi lang siya about performance. Tungkol siya sa pagkukuwento, na ginagawa ko ngayon sa “Liway.

Nagkukuwento ako tungkol sa isang pamilya noong panahon ng martial law. Ang challenge noon, especially sa isang istorya na talagang nangyari, paano mo gagawing totoo iyon? Paano ako papasok doon? Sobrang nakatulong noong time na bumibisita si Liway sa set. May mga scenes doon na sobrang emotional. Sobrang kinakabahan ako, kasi sabi ko, paano ko ito gagawin?

Before the take, kinakausap niya ako. Kinukuwento niya na noong time na nangyari iyon, ganito ang experience niya. Parang nagkaroon ako ng acting coach [Laughs]. Tapos tinatransfer niya sa akin ‘yung energy. Kaya noong time na iyon, ang feeling ko, sobrang kargado ako ng experience na napasa niya sa akin.

Glaiza de Castro - CNN Philippines Life.jpg Photos by RALPH MENDOZA. Styling by CHICA VILLARTA. Hair and makeup by JHAM SAVELLANO

What was the hardest scene to film for you?

Siguro ‘yung mga masasabi kong simpleng eksena. Iyong mga conversations with my [character's] husband, tsaka sa anak ko ... Sobrang complex niya eh. Pagka galit ka, ang daling puntahan ng galit. Ang daling puntahan ng umiiyak ka, pero ‘yung eksena na sinasabi mo sa anak mo na masakit para sa iyo na ang desisyon niya ay gusto niyang lumabas, tapos iba ‘yung sinasabi mo, parang ang daming layers.

Ang daming kailangan mong isipin. Unang-una, ‘yung lines mo. Tapos ‘yung objective ng character, tapos ‘yung magiging reaction mo. Parang sa akin, ang mga pinakamahirap siguro ‘yung pinakasimpleng eksena.

You performed an Asin song on the day you learned it. Ano ‘yung role ng music sa film, pati na rin sa experience ni Liway?

I think mas nakakatulong siya para magkaroon ng emotional connection sa mga actors and sa audience. Ang music naman, kahit hindi mo lagyan ng lyrics, tapos dagdagan mo ng emotion na kung ano ang pinagdadadaan ng mga characters. I think kaya ang lakas ng dating ng mga teasers or ng trailer, kasi hindi mo kailangan mag-monologue — ipakita ‘yung intense na emotions ... Through the music, magki-creep siya sa mga tao. Mararamdaman niya kung ano na ang pinagdadaanan, what the film is about.

As actors minsan ginagamit naming tool ‘yung music para puntahan ang isang emotional na eksena. Ang laking tulong talaga.

Medyo nahirapan lang ako kasi iyon nga, iniisip ko ‘yung chords habang kumakanta ako. Iniisip ko ‘yung lyrics, kasi ng araw lang na iyon ko lang naaral... Limang takes para gumapang siya.

Any similarities that you have with Liway?

If there's one thing na natutunan ko — actually hindi natutunan, na-remind ako — [it's] about resilience. Ever since kasi, entrenched na iyon sa pagkatao ko at sa blood ko. ‘Yung pamilya ko talaga, nandoon ‘yung, “Hindi, laban tayo. Hindi puwedeng inaapi!” Chos. ‘Yung mga ganun.

Pero mas lalo kong na-embrace na hindi naman lumaban sa brutal na paraan. Madaming paraan ng paglaban sa sistema o sa mga tao na parang dine-degrade ka. Siguro isa iyon sa mga bagay na naka-relate ako sa kanya — na porke babae ako, hahayaan ko na lang kayo na gawin kung ano ang gusto niyong gawin sa akin? Kahit ganito ako, alam ko kung paano ipaglaban ‘yung sarili ko, at saka protektahan din ‘yung pamilya.

Nabanggit mo ‘yung discussion niyo tungkol sa “Philippine Society and Revolution.” Kumusta naman iyon? Umikot pa sa Twitter.

Hindi ko nga inexpect e. Ako, shineshare ko lang naman na ‘Uy, may interesting akong book na nabasa.’ [Laughs] Wala talaga akong idea na ganun siya ... pag-uusapan. Isa iyon sa mga pinakamaraming retweets and likes sa [posts] ko. Kung hindi K-Pop ‘yung mga tinetweet ko — na marami ring likes — parang isa iyon sa pinakamaraming engagement.

Wala akong intensyon na mag-call ng mga tao na nakabasa noon. Hindi ko nga alam na ang dami nang nakabasa noon [Laughs]. Parang sa akin talaga, gusto ko lang i-share kasi sobrang interesting ng discussion na iyon... at maintindihan pa lalo ‘yung isang side ng class ng society na meron tayo.

Kasi siyempre, ‘yung mga petite bourgeoisie [Laughs], ‘yung mga imperialist — ganun. Nalaman ko na ang laki pala talaga ng puwersa ng masa — ‘yung mga working class. I think that I belong there. Kahit na sabihin natin na artista ako, ‘yung pinanggalingan ko, alam ko na ‘yung mga tao na nagtatrabaho ngayon diyan, nandoon ako. Nagkataon lang na artista ako.

Which is why marami ring nag-like at nag-react sa tweet mo tungkol sa overtime pay.

[Laughs] Parang na-intensify lang talaga, pero wala naman akong intensyon na manira o ano. Siguro kaya siya maraming reaction dahil maraming nakasimpatya. Maraming mga tao na gustong magkaroon ng equal o tamang sistema lang naman ng pagtatrabaho — ‘yung sapat na oras ng pahinga, sapat na oras ng trabaho, sapat na sweldo ... Siyempre, pinagtatrabahuhan natin iyon. Pinaghihirapan natin iyan. Dapat lang din alam natin kung paano natin siya gagamitin.

Pero ‘yun nga, wala naman akong intensyon na basagin kung ano man. Sa akin, it's something na nandiyan na siya. It's your decision kung ano ang gagawin mo — kung tatayo ka ba ng sarili mong business, or […] titiisin mo na lang iyon, tatanggapin mo na ganun talaga. Ayon, apparently, ang daming naka-relate dahil sa issue nga with big companies... na ‘yung mga issue na ang employees nag-po-protesta.

For the longest time, iyon na ang nangyayari sa kanila. Siguro kaya rin siya naging relevant, na hindi ko rin inexpect.

Glaiza de Castro - CNN Philippines Life.jpg Photos by RALPH MENDOZA. Styling by CHICA VILLARTA. Hair and makeup by JHAM SAVELLANO

Actually nung nabasa ko rin, hindi ko rin naisip na nagpaparinig ka to a certain company.

[Oo]. It's a general statement. Siguro nga nanggaling ako doon sa “Liway,” tapos na-discuss namin ‘yung book, tapos siyempre ginagawa ko rin ‘yung “Contessa” na about women empowerment din. Si Contessa kasi, working class din siya e. Dumaan din siya sa pang-aabuso. Parang nag-patong-patong na bigla. Tapos ‘yung observation ngayon... bigla lang siyang [signs an idea bulb] — ting! Merong light bulb [moment] lang.

Apart from ‘yung playing characters na working class, nabanggit mo rin ‘yung overwork sa part mo — at least in juggling two projects. Apart from that, ano pa ‘yung ibang adjustments na ginawa mo going from T.V. to film?

Buhok. Kasi una pa lang, tinanong na nila ako, “Paano mo gagawin ang 'Liway'? Eh blonde ka. Gray ‘yung buhok mo.” Sabi ko meron naman mga ibang paraan e — extensions. Diba may parang spray sa hair na nagiging black? Isa iyan sa mga struggles talaga ng shoot. Siyempre umuulan. Nagstart kami second week or first week of June. Ulan nang ulan, hindi puwedeng mabasa ang buhok ko kasi... tutulo talaga [‘yung dye]. Magiging black siya.

Every time matatapos ‘yung shoot namin sa film, uuwi ako ng bahay, magsha-shampoo ako ng tatlong beses, at parang may masamang espirito na bumababa... Siyempre makikita mo [‘yung dye] doon sa floor, diba? Hindi siya matatanggal na isang shampoo lang. May mga times na matatapos ako ng — let's say, 1:00 [a.m.] — tapos ‘yung call time ko, 7:00 [a.m.].

“Madaming paraan ng paglaban sa sistema o sa mga tao na parang dinedegrade ka. Na porke babae ako, hahayaan ko na lang kayo na gawin kung ano ang gusto niyong gawin sa akin? Kahit ganito ako, alam ko kung paano ipaglaban ‘yung sarili ko.”

Minsan nakakalito, nadadala mo ‘yung character mo…  Eh hindi puwede, kasi malumanay si Liway eh. Kalmado siyang tao eh. Kahit na nagagalit siya, hindi siya Contessa na [magsasabi ng], ‘Eh kasi —’ na ang taas ng emotions agad, kailangan parang radyo.

Nag-adjust din ako ng malaki sa “Contessa” dahil pang-hapon siya, tapos ‘yung genre niya iba rin, so iba ‘yung hinihingi ng acting. Kailangan siya itaas talaga...

Kaya noong sinabihan ako [sa “Liway”] ng, “Bawas, bawas,” hindi ko ‘yun tinetake na offensive. Para sa akin, pumunta ako doon na bukas ‘yung isip ko. Bukas lang ako sa posibilidad at adjustments na ite-take ko.

What's the effect that you're hoping “Liway” will have?

Na pagkatapos ng pelikula, hindi nila makalimutan ‘yung nangyari sa mga characters.

Noong kinausap ako ni Miss Liway, noong first time ko siya ma-meet, sabi ko, “Ma'am, kinakabahan po ako.” Sabi niya, “Ang importante lang naman, makuwento natin sa mga manonood kung ano ang nangyari.”

I hope kung ano ang naging epekto sa atin ng pelikula noong binabasa ko siya, ganoon din ang magiging epekto sa mga manonood sa kanya, na magkaroon ng inspiration — bitbitin nila sa kung ano man ang ginagawa nila. Magkaroon ng sense of hope sa ginagawa nila every day, na siguro may mga times na gusto nila kumalawa sa office nila … or may gusto silang gawin [na] ibang bagay. I hope na magkaroon ng effect ‘yung film sa araw-araw na ginagawa nila.

What is the importance of “Liway” in today's political climate?

Kahit tanggalin na natin ang political climate eh. Sa akin, para patuloy tayo ma-remind na may paraan para maging maayos lahat. Kahit na mahirap ‘yung pinagdadaanan natin, may pag-asa pa rin. Cliché na siyang pakinggan, pero I think importante iyon at nasa roots natin iyon bilang mga Pilipino, na maging resilient talaga — na gumawa ng paraan sa gitna ng paghihirap, para maka-survive. Hindi tayo dapat mawalan ng pag-asa. Hindi tayo dapat malungkot kung meron mang mga bagay na nangyayari sa atin na hindi natin nagugustuhan. It's a test of character.

The Cinemalaya Independent Film Festival runs from August 3 to 12, 2018 at the Cultural Center of the Philippines and select Ayala cinemas.